Vẫn loay hoay tăng giá điện hai ngành thép, xi-măng

Rất nhiều vấn đề “nóng” chung quanh việc có nên tăng giá điện cho hai ngành công nghiệp thép và xi-măng – vốn tiêu tốn nhiều điện năng nhất hiện giờ - hay không đã được mổ xẻ tại buổi tọa đàm trực tuyến “Để ngành thép, xi-măng phát triển ổn định và bền vững” do báo Công thương tổ chức ngày 24-7 tại Hà Nội. Tăng giá điện – giảm nguồn thu Về vấn đề này, ông Lại Quang Trung - Phó Tổng giám đốc Công ty Liên doanh sinh sản thép Vinausteel (Thép Việt- Úc) nêu một chứng dẫn buồn: Tại Hải Phòng - nơi được coi là trọng tâm của các nhà máy thép - tình hình đang hết sức khó khăn. Nhiều công nhân, lẽ ra trước đây còn làm việc trong các nhà máy, thì nay, vẫn khoác trên mình màu áo đồng phục, nhưng họ đã phải đứng đầu phố làm xe ôm, hoặc buôn bán rau quả kiếm sống qua ngày. TP Hải phòng hiện có bốn DN luyện thép công suất một triệu tấn phải đóng cửa; ba DN cán thép công suất 60 ngàn tấn cũng đã dừng hoạt động. Đằng sau đó là hàng ngàn các gia đình lâm vào tình cảnh khó khăn, gây bất ổn về an ninh, thứ tự tầng lớp. Ông Trung tính, với 2.000 cần lao không có việc làm thì cần 30.000 tỷ đồng để khôi phục việc làm cho họ và đây là nguồn vốn quá lớn. “Tại sao chúng ta không giữ ổn định cho các ngành mũi nhọn này mà đẩy họ vào hoàn cảnh khó khăn? Tăng lên để kiếm một khoản tiền thì dễ nhưng tác động của nó vào nền kinh tế lại không nhỏ. Đấy là chưa kể tăng giá điện chưa chắc ngành điện đã thu được tiền bởi DN đóng cửa làm sao thu được tiền điện? Tăng thu mà giết nguồn thu thì sẽ không có gì để thu?”. Cùng quan điểm này, ông Nguyễn Tiến Nghi - Phó chủ toạ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) và ông Nguyễn Văn Thiện – chủ toạ Hiệp Hội Xi-măng Việt Nam (VNCA) cũng cho rằng, trong bối cảnh hiện thời, Chính phủ còn đưa ra nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ doanh nghiệp mà lại tăng giá điện là không hợp lý. Theo VSA và VNCA, hai ngành công nghiệp thép và xi-măng đóng góp một nguồn không nhỏ cho ngân sách nhà nước. Nếu hai ngành này khó khăn, ngân sách cũng sẽ thất thu đáng kể. Không cùng quan điểm trên, ông Trần Viết Ngãi, Chủ tịch Hiệp Hội Năng lượng Việt Nam cho biết: Ngành điện đang lỗ rất lớn, không đủ tiền để trả cho các ngành khác. Sáu tháng đầu năm, điện, than, khí nợ gần 10.000 tỷ đồng. Nếu ngành điện không có vốn đầu tư, cả nước sẽ thiếu điện. Khi đó không chỉ có thép và xi-xăng mặc cả nền kinh tế bị ảnh hưởng. “Giá điện trong ngày mai gần sẽ tăng từ 6.200 đồng/kWh lên tới 8.000 đến 9.000 đồng/kWh. Nếu không đủ công nghệ, trang thiết bị sẽ đón nhận hậu quả rất khủng khiếp. Giá điện cỡ 6.200 đồng/kWh hiện là quá rẻ. Việc tăng giá điện là điều khó tránh”, ông Ngãi khẳng định. Cân nhắc khi tăng giá Tuy nhiên, điều khiến các DN hai ngành thép và xi-măng không tán đồng là Bộ Công thương dự kiến sẽ áp dụng biểu giá bán lẻ điện riêng cho hai ngành này. Lý do được đưa ra là do đây là hai ngành tiêu tốn nhiều nhiên liệu, công nghệ lạc hậu. Về vấn đề này, ông Nguyễn Tiến Nghi, Phó chủ toạ VSA cho rằng, nếu nói do ngành thép và xi-măng công nghệ lạc hậu, tiêu tốn nhiên liệu cao mà cần có giá riêng là chưa thuyết phục. Theo ông Nghi, thời gian đầu, do tình hình tài chính của các nhà đầu tư còn thấp nên công nghệ chưa đáp ứng được yêu cầu. Tuy nhiên, từ 2005 đến nay, các nhà đầu tư đã tuyển lựa những công nghệ thiết bị đương đại, tiền tiến hơn. Lượng tiêu thụ điện của thép là 450 kwh/tấn sản phẩm, đây là mức tiêu hao năng lượng tiên tiến của các nước Đông - Nam Á. Còn ông Nguyễn Văn Thiện, Chủ tịch VNCA thì khẳng định, công nghệ ngành xi-măng là công nghệ đương đại, không tiêu tốn năng lượng. Đến cuối năm 2013 tổng công suất đạt 70 triệu tấn xi măng, trong đó 68,5 tấn được sinh sản bằng công nghệ tiền tiến. Ông Lại Quang Trung thì cho rằng, trong nền kinh tế thị trường, mọi doanh nghiệp đều phải đồng đẳng. Không có chuyện ngành này được ưu ái hơn ngành khác. Thành ra, việc xây dựng biểu giá bán lẻ điện riêng cho thép và xi-măng là quá bất hợp lý. Tuy nhiên, theo ông Trần Viết Ngãi thực tiễn con số tiêu hao nhiên liệu của hai ngành thép và xi-măng vẫn khá lớn. “Tiêu hao điện năng chiếm 0,6-1% là chưa chính xác. Trong tổng số 70% điện năng bán ra thị trường trong ngành công nghiệp, trong đó thép và xi-măng chiếm tỷ lệ lớn”, ông Ngãi cho biết, và yêu cầu, cần có tầm nhìn tương đối xa đối với hai ngành này. Từ thực tiễn trên, ông Trần Viết Ngãi đề xuất: Cùng với quy hoạch đồng bộ mang tính vừa phát triển vừa cân đối cung cầu, ngành thép và xi-măng cần phải có chính sách kiêng kị năng lượng. Chẳng hạn, xử lý chất thải tạo ra tuốc-bin nhỏ có thể phục vụ cho 25% ngành xi măng; ngành thép nên cơ cấu lại, cần đầu tư công suất cỡ một triệu tấn/năm trở lên. Công suất cao, công nghệ mới sẽ giảm tiêu hao năng lượng. Liên can đến vấn đề này, ông Bùi Quang Chuyện - Phó Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nặng - Bộ Công thương coi: “Ngành điện, thép và xi-măng đều có những khó khăn. Khó của điện là giá bán thấp hơn nhiều so với giá thành, ngành điện đang chịu lỗ lớn. Đối với ngành thép và xi-măng đang đối mặt với khó khăn về tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Do đó, các ngành đều cần tìm giải pháp tổng thể để phát triển”. “Phải nhòm, muốn hay không muốn thì giá điện cũng phải tăng, đây là điều không tránh khỏi. Tuy nhiên, tăng thế nè hiệp cần đánh giá khách quan, xác thực, phải tính nết, kiểm tra, đánh giá xem công nghệ có phải tiêu hao phí phạm điện hay không? - Việc tăng giá cần được ngóng kỹ lưỡng, và nên tăng ở mức thấp” - ông Chuyện đề xuất. HÀ VY